ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಷೇರು ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಅನೇಕ ಉತ್ತಮ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಲಾಭದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ (Dividend) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಮೂಲವಾಗಬಹುದು.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆ ಎಂದರೇನು?
ಆದರೆ ಈ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ (Dividend Tax) ಇದೆಯೇ? ಇದ್ದರೆ ಎಷ್ಟು? ಯಾರು ಪಾವತಿಸಬೇಕು? ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ (ITR) ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು?
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳೋಣ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ (Dividend) ಎಂದರೇನು?
ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಲಾಭದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಹಂಚಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ,
ನೀವು ABC ಕಂಪನಿಯ 100 ಷೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಊಹಿಸೋಣ. ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ ₹10 ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಘೋಷಿಸಿದರೆ,
100 × ₹10 = ₹1,000
ಅಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ₹1,000 ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಬರುತ್ತದೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆ (Dividend Tax) ಎಂದರೇನು?
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಹಣವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ “Income from Other Sources” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಅಂದರೆ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವೂ ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ (Income Tax Slab) ಪ್ರಕಾರ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ,
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಉಚಿತ ಹಣವಲ್ಲ. ಅದು ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಆದಾಯವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು
2020ರ ಮೊದಲು ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಪನಿಯೇ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು Dividend Distribution Tax (DDT) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಆದರೆ 2020ರ ಬಜೆಟ್ನ ನಂತರ DDT ರದ್ದುಗೊಂಡಿದೆ.
ಈಗ,
- ಕಂಪನಿ DDT ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
- ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಡೆಯುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರನೇ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕು.
- ತೆರಿಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಮೇಲೆ ಎಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ?
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆ ದರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
ನಿಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಯಾವ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗೆ ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅದೇ ದರದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ,
ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹5 ಲಕ್ಷ ಇದ್ದರೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಕ್ಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹12 ಲಕ್ಷ ಇದ್ದರೆ ಆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯಕ್ಕೂ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಇರುವವರಿಗೆ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಮೇಲಿನ ತೆರಿಗೆ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
TDS ಯಾವಾಗ ಕಡಿತ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ?
ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ಅಥವಾ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ನಿಮ್ಮಿಗೆ ಒಂದು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಾವತಿಸಿದರೆ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ TDS (Tax Deducted at Source) ಕಡಿತ ಮಾಡಬಹುದು.
ನಿಮ್ಮ PAN ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ TDS ಕಡಿತವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ,
- PAN ಅನ್ನು ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡಿ.
- Form 26AS ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
- ITR ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ TDS ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವನ್ನು ITR ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ತೋರಿಸಬೇಕು?
ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ರಿಟರ್ನ್ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವನ್ನು Income from Other Sources ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಬೇಕು.
ನೀವು ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ಖಾತೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಕರ್ ನೀಡುವ ತೆರಿಗೆ ವರದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತ ಮಾಡಬಹುದೇ?
ಹೌದು.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಡೆಯಲು ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಉದಾಹರಣೆಗೆ,
- ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ (ನಿಯಮಿತ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ)
ಆದರೆ ಇತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಕಡಿತವಾಗಿ ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಉದಾಹರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ
ರಮೇಶ್ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ವೇತನ ₹8,50,000.
ಅವರಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ₹40,000 ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಬಂದಿದೆ.
ಈ ₹40,000 ಅನ್ನು ಅವರ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಂತರ ಅನ್ವಯಿಸುವ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ ಪ್ರಕಾರ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತೆರಿಗೆಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
- ನಿಯಮಿತ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
- ಉತ್ತಮ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
- ನಿವೃತ್ತಿ ನಂತರ ನಗದು ಹರಿವು (Cash Flow) ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂಪತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರ್ಗ.
- ಷೇರು ಮಾರದೇ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ಅವಕಾಶ.
ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
- ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವನ್ನು ITR ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸದೇ ಬಿಡುವುದು.
- TDS ಪರಿಶೀಲಿಸದಿರುವುದು.
- ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ನೀಡುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು.
- ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸದೇ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು.
- ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆಗಳು
- ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹೂಡಿಕೆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರಿ.
- ಸರಿಯಾದ ತೆರಿಗೆ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ವಾರ್ಷಿಕ ಡಿಮ್ಯಾಟ್ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ.
- ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ITR ಸಲ್ಲಿಸಿ.
- ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ತೆರಿಗೆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮಾಹಿತಿ
PAN ವಿವರಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಡೇಟ್ ಮಾಡಿಟ್ಟರೆ ಅನಗತ್ಯ TDS ಕಡಿತವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವು ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಕೇವಲ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ನೀಡುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಸರಿಯಾದ ತಂತ್ರವಲ್ಲ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಪೇಔಟ್ ರೇಷಿಯೋ (Dividend Payout Ratio) ಕಂಪನಿಯ ಲಾಭದ ಎಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ನಿರಂತರವಾಗಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ನೀಡುವ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಿರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯದ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಬಂದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ತೆರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಹಣ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಆದಾಯವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ತೆರಿಗೆ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಕಂಪನಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಡಿವಿಡೆಂಡ್ ಇತಿಹಾಸ, ಹಣಕಾಸಿನ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಉತ್ತಮ ಹೂಡಿಕೆ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ತೆರಿಗೆ ಯೋಜನೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಹಕ್ಕುತ್ಯಾಗ (Disclaimer): ಈ ಲೇಖನವು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ತೆರಿಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಹೂಡಿಕೆ ಅಥವಾ ತೆರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಅರ್ಹ ತೆರಿಗೆ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸು ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.