ಮಳೆ ಕೈ ಕೊಟ್ಟರೆ ಒಂದು ತೊಂದರೆ, ಜಾಸ್ತಿ ಬಂದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ತೊಂದರೆ. ಕೀಟ ಬಂತು, ರೋಗ ಬಂತು, ಬೆಲೆ ಬಿತ್ತು. ಕೃಷಿ ಅಂದ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಂದು ಜೂಜಾಟ ಇದ್ದ ಹಾಗೆ ಅಂತ ಬಹಳ ರೈತರು ಹೇಳ್ತಾರೆ. ಇಂಥ ಟೈಮಲ್ಲಿ ಕೈ ಹಿಡಿಯೋದು ಬೆಳೆ ವಿಮೆ. ಜೊತೆಗೆ “ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಆಗುತ್ತಾ?” ಅನ್ನೋ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೂಡ ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಕಟ್ಟೆ ಮೇಲೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತೆ, ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಎಷ್ಟು, ನಷ್ಟ ಆದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು ಅನ್ನೋದನ್ನ ಸರಳವಾಗಿ ಹೇಳ್ತೀನಿ.
ಕರ್ನಾಟಕ ರೈತರಿಗೆ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಮಾಹಿತಿ
ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಅಂದ್ರೇನು? (PMFBY ಯೋಜನೆ)
ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಫಸಲ್ ಬಿಮಾ ಯೋಜನೆ (PMFBY) 2016 ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯ್ತು. ಬರ, ಪ್ರವಾಹ, ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ, ಕೀಟ-ರೋಗದಂಥ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಬೆಳೆ ಹಾಳಾದ್ರೆ ನಿಮಗೆ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗೋ ಯೋಜನೆ ಇದು. ರೈತ ಕಟ್ಟೋದು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದದ್ದನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಭರಿಸುತ್ವೆ.
ಈ ಯೋಜನೆ ಅಡಿ ಇವುಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತೆ:
- ಬಿತ್ತನೆಯೇ ಆಗದೆ ಹೋದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ (ಮಳೆ ಇಲ್ಲದೆ)
- ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯೋ ಟೈಮಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಇಳುವರಿ ನಷ್ಟ
- ಆಲಿಕಲ್ಲು, ಭೂಕುಸಿತ, ಪ್ರವಾಹದಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಪತ್ತು
- ಕಟಾವಿನ ನಂತರ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಒಣಗಲು ಹಾಕಿದ ಬೆಳೆಗೆ ಆಗುವ ನಷ್ಟ
ರೈತ ಕಟ್ಟಬೇಕಾದ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಎಷ್ಟು?
ಇದೇ ಈ ಯೋಜನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಲಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್. ರೈತನ ಪಾಲು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ:
| ಬೆಳೆ ವಿಧ | ರೈತನ ಪ್ರೀಮಿಯಂ |
|---|---|
| ಮುಂಗಾರು (ಭತ್ತ, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ತೊಗರಿ ಇತ್ಯಾದಿ) | ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ 2% |
| ಹಿಂಗಾರು (ಕಡಲೆ, ಗೋಧಿ, ಜೋಳ ಇತ್ಯಾದಿ) | ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ 1.5% |
| ವಾಣಿಜ್ಯ / ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆ | ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ 5% |
ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ನೋಡಿ. ಒಂದು ಎಕರೆ ಬೆಳೆಗೆ ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ ₹40,000 ಅಂತ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳಿ. ಮುಂಗಾರು ಬೆಳೆ ಆದ್ರೆ ನೀವು ಕಟ್ಟೋದು ಕೇವಲ ₹800. (ವಿಮಾ ಮೊತ್ತ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಮೇಲೆ ಬದಲಾಗುತ್ತೆ. ನಿಮ್ಮ ಬೆಳೆಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ.) ₹800 ಕಟ್ಟಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುತ್ತೆ ಅಂದ್ರೆ ಲಾಭ ಯಾರಿಗೆ ಅಂತ ನೀವೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ.
ಯಾರೆಲ್ಲ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸಬಹುದು?
- ಸಾಲ ಪಡೆದ ರೈತರು: KCC ಅಥವಾ ಬೆಳೆ ಸಾಲ ತಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘ ನಿಮ್ಮ ವಿಮೆ ಮಾಡ್ತಾರೆ. ಆದ್ರೂ ವಿಮೆ ಆಗಿದೆಯಾ ಅಂತ ನೀವೇ ಒಮ್ಮೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
- ಸಾಲ ಇಲ್ಲದ ರೈತರು: ನೀವೇ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಇದು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಯೋಜನೆ.
- ಗುತ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಪಾಲು ಕೃಷಿ ಮಾಡೋರೂ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆ ಇದ್ರೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ವಿಮೆ ಮಾಡಿಸೋದು ಹೇಗೆ?
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ನೋಂದಣಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೋರ್ಟಲ್ pmfby.gov.in ನಲ್ಲೂ ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಟೆಪ್‌ಗಳು ಹೀಗಿವೆ:
- ನಿಮ್ಮ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕು ವಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆಯಾ ಅಂತ ನೋಡಿ (ನೋಟಿಫೈ ಆದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಮೆ ಸಿಗುತ್ತೆ).
- ಹತ್ತಿರದ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಸಹಕಾರ ಸಂಘ (PACS), ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಅಥವಾ CSC ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ.
- ದಾಖಲೆಗಳನ್ನ ಕೊಡಿ.
- ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಕಟ್ಟಿ, ರಸೀದಿ ಅಥವಾ ಪಾವತಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಇಟ್ಕೊಳ್ಳಿ.
ಬೇಕಾದ ದಾಖಲೆಗಳು:
- ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್‌ಬುಕ್ (ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಆಗಿರಲಿ)
- ಪಹಣಿ (RTC) ಉತಾರ
- ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವಿವರ
ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಮಿಸ್ ಮಾಡಬೇಡಿ
ವಿಮೆಗೆ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕ ಇರುತ್ತೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತೆ. ಮುಂಗಾರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈ ಕೊನೆಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತೆ. ಈ ವರ್ಷ ಕೆಲವು ಕಡೆ ಆಗಸ್ಟ್ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷದ ಮುಂಗಾರು ನೋಂದಣಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮುಗಿದಿದೆ. ಹಿಂಗಾರು 2026-27 ಗೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮಧ್ಯದಿಂದ ನೋಂದಣಿ ಶುರುವಾಗುತ್ತೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸಮಯ ಇರೋದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆವಾರು ದಿನಾಂಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇರುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ತಾಲ್ಲೂಕು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಒಂದು ದಿನ ತಡವಾದ್ರೂ ಇಡೀ ಸೀಸನ್‌ಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋಗಬಹುದು.
ನಷ್ಟ ಆದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? (72 ಗಂಟೆ ರೂಲ್)
ಇದು ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯ. ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ, ಪ್ರವಾಹ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಪತ್ತಿನಿಂದ ಬೆಳೆ ಹಾಳಾದ್ರೆ 72 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಬೇಕು.
- PMFBY ಆ್ಯಪ್ ಅಥವಾ ಪೋರ್ಟಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿ.
- ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್ 14447 ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ.
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಗೂ ತಿಳಿಸಿ.
- ಹಾಳಾದ ಹೊಲದ ಫೋಟೋ, ವಿಡಿಯೋ ತೆಗೆದಿಟ್ಕೊಳ್ಳಿ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಬರ ಅಥವಾ ಇಳುವರಿ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ತಾಲ್ಲೂಕು ಅಥವಾ ಹೋಬಳಿ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳೆ ಕಟಾವು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಹಾರ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗುತ್ತೆ. ಕ್ಲೇಮ್ ಹಣ ನೇರವಾಗಿ ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಆದ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಬರುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಖಾತೆ ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಇದೆಯಾ ಅಂತ ಈಗಲೇ ನೋಡ್ಕೊಳ್ಳಿ.
ಕಳೆದ ಮುಂಗಾರು (2025) ಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 60 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ಸುಮಾರು ₹9,800 ಕೋಟಿ ಕ್ಲೇಮ್ ಪಾವತಿ ಆಗಿದೆ. ಅಂದ್ರೆ ಯೋಜನೆ ಕೇವಲ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಹಣ ನಿಜವಾಗಿ ರೈತರ ಕೈ ಸೇರುತ್ತಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ: ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಈಗ ಎಲ್ಲರ ಮನಸ್ಸಲ್ಲಿರೋ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಬರೋಣ.
ಹಿಂದೆ ಆದ ಸಾಲ ಮನ್ನಾಗಳು:
- 2017: ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ₹50,000 ವರೆಗೆ ಮನ್ನಾ. ಸುಮಾರು ₹8,165 ಕೋಟಿ, 22 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ.
- 2018: ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ. ಸುಮಾರು ₹15,597 ಕೋಟಿ, 26.83 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ.
ಈಗಿನ ಸ್ಥಿತಿ: ನಾನು ನೋಡಿದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಘೋಷಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ. ಬರ ಬಂದಾಗ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಬೇಕು ಅಂತ ರೈತ ಸಂಘಗಳು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದ್ದು ಹೌದು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ರಿಲೀಫ್ ಕೊಟ್ಟಿದೆ:
- ಬಡ್ಡಿ ಮನ್ನಾ: ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ, ಅಸಲು ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ ರೈತರಿಗೆ ಬಡ್ಡಿ ಮನ್ನಾ ಮಾಡೋ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ.
- ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲ: ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಬೆಳೆ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನ ₹3 ಲಕ್ಷದಿಂದ ₹5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗಿದೆ.
- ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ: ಮಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ₹15 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಶೇ 3 ಬಡ್ಡಿ ದರ.
- ಬಜೆಟ್ 2026: ಈ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 38 ಲಕ್ಷ ರೈತರಿಗೆ ₹30,000 ಕೋಟಿ ಶೂನ್ಯ ಬಡ್ಡಿ ಕೃಷಿ ಸಾಲ ಕೊಡೋ ಗುರಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.
ಅಂದ್ರೆ ಸಾಲ ಪೂರ್ತಿ ಮನ್ನಾ ಆಗದಿದ್ದರೂ, ಸಕಾಲಕ್ಕೆ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ್ರೆ ಬಡ್ಡಿ ಹೊರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸಾಲ ಸಿಗುತ್ತೆ. ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಸುದ್ದಿ ಬರುತ್ತೆ ಅಂತ ಕಾದು ಕೂತು ಕಂತು ಕಟ್ಟದೇ ಇದ್ರೆ ನಿಮಗೇ ನಷ್ಟ. ಅದರಿಂದ ಬಡ್ಡಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತೆ, ಮುಂದಿನ ಸಾಲ ಸಿಗೋದೂ ಕಷ್ಟ ಆಗುತ್ತೆ. ಮತ್ತೆ ಸಾಲ ಮನ್ನಾದ ವಿವರ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಇರುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯಾರೋ ಹೇಳಿದ ಮಾತು ನಂಬುವ ಬದಲು ನಿಮ್ಮ ಸಹಕಾರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಳಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ರೈತರು ಮಾಡೋ 5 ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು
- ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ಕಾಯೋದು.
- ಬೆಳೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪಹಣಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ವಿವರ ತಪ್ಪಾಗಿ ಇರೋದು.
- ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಆಗದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಕೊಡೋದು.
- ನಷ್ಟ ಆದಾಗ 72 ಗಂಟೆ ಮೀರಿ ತಿಳಿಸೋದು.
- ಪಾವತಿ ರಸೀದಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳೋದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (FAQ)
1. ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಕಡ್ಡಾಯವೇ?
ರೈತರಿಗೆ ಇದು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ. ಆದರೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕವೇ ವಿಮೆ ಆಗುತ್ತೆ.
2. ಮುಂಗಾರು ವಿಮೆಗೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಎಷ್ಟು?
ವಿಮಾ ಮೊತ್ತದ ಶೇ 2. ಹಿಂಗಾರಿಗೆ ಶೇ 1.5, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗೆ ಶೇ 5.
3. ಕ್ಲೇಮ್ ಹಣ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತೆ?
ಆಧಾರ್ ಲಿಂಕ್ ಆದ ನಿಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ.
4. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈಗ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಇದೆಯಾ?
ಸದ್ಯ ಹೊಸ ಪೂರ್ಣ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಘೋಷಣೆ ಆಗಿಲ್ಲ. ಬಡ್ಡಿ ಮನ್ನಾ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಸಾಲದ ಯೋಜನೆಗಳು ಇವೆ.
5. ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್ ನಂಬರ್ ಯಾವುದು?
ಬೆಳೆ ವಿಮೆ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್: 14447.
ಕೊನೆ ಮಾತು
ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ರಿಸ್ಕ್ ತಪ್ಪಿಸೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡ್ಕೊಳ್ಳೋಕೆ ಆಗುತ್ತೆ. ಕೇವಲ ಶೇ 2 ಪ್ರೀಮಿಯಂಗೆ ಸಿಗೋ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನ ಬಿಡಬೇಡಿ. ಈ ಲೇಖನ ನಿಮ್ಮ ಊರಿನ ರೈತ ಸ್ನೇಹಿತರಿಗೆ WhatsApp ನಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಮಾಡಿ. ಒಬ್ಬರಿಗಾದ್ರೂ ಉಪಯೋಗ ಆದ್ರೆ ಸಾಕು.
ಸೂಚನೆ: ಇದು ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಅಧಿಕೃತ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳನ್ನ ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ pmfby.gov.in ನಲ್ಲಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.